چرا در زمان پریود احساس سرگیجه دارم؟

آیا نوسانات هورمونی در قاعدگی میتواند عامل سرگیجه های مکرر شما باشد؟

به عنوان یک پزشک متخصص، پاسخ کوتاه به این سؤال این است: بله، احساس سرگیجه در دوران قاعدگی پدیدهای نسبتاً شایع است و اغلب ریشه در تغییرات فیزیولوژیک پیچیده بدن زنان دارد. با این حال، گاهی این علامت میتواند هشداری برای یک مشکل زمینهای جدیتر باشد. برای درک دقیقتر، باید نگاهی به سه مکانیسم اصلی بیندازیم: افت فشار خون ناشی از تغییرات هورمونی، کمخونی فقر آهن و تأثیر پروستاگلاندینها بر عروق و سیستم عصاب.

اولین و شایعترین علت، نوسانات فشار خون و حجم خون است. در نیمه دوم سیکل قاعدگی (فاز لوتئال)، پروژسترون و بعداً در زمان قاعدگی، افت ناگهانی استروژن و پروژسترون رخ میدهد. این افت هورمونی باعث گشادشدگی عروق خونی، کاهش مقاومت عروق محیطی و تجمع نسبی خون در اندامهای تحتانی میشود. نتیجه این فرایند، کاهش برگشت وریدی به قلب و افت گذرای فشار خون سیستولیک است. مغز که به شدت به جریان خون مداوم وابسته است، در مواجهه با این کاهش فشار، دچار هیپوپرفیوژن خفیف گشته و علائمی چون سبکی سر، تاری دید و سرگیجه (به ویژه هنگام ایستادن ناگهانی) بروز میدهد.

دومین علت مهم، کمخونی فقر آهن قبل از قاعدگی یا تشدید آن در طی قاعدگی است. خونریزی ماهانه، به ویژه در زنان با منوراژی (خونریزی سنگین بالای ۸۰ میلیلیتر)، ذخایر آهن بدن را تحلیل میبرد. آهن برای ساخت هموگلوبین و انتقال اکسیژن حیاتی است. با کاهش هموگلوبین، ظرفیت حمل اکسیژن خون کم شده و بافتهای بدن از جمله سیستم دهلیزی گوش داخلی (مسئول تعادل) و قشر مغز دچار هیپوکسی خفیف اما قابلتوجهی میشوند. سرگیجه در این بیماران اغلب همراه با خستگی، تنگی نفس با فعالیت کم، رنگپریدگی و ضربان قلب تند (تاکیکاردی جبرانی) دیده میشود.

سومین عامل، نقش پروستاگلاندینها و سروتونین است. در طی قاعدگی، رحم مقادیر زیادی پروستاگلاندین F2α ترشح میکند تا باعث انقباض عروق رحمی و دفع لایه آندومتر شود. اما این مواد از طریق گردش خون سیستمیک میتوانند بر عروق مغزی و گوش داخلی تأثیر بگذارند و میگرن قاعدگی (که نوعی سرگیجه همراه با سردرد ضرباندار، تهوع و حساسیت به نور است) را تحریک کنند. همچنین سروتونین که در تنظیم خلق و انقباض عروق نقش دارد، در این دوره نوسان شدید یافته و میتواند تعادل شیمیایی در هستههای دهلیزی ساقه مغز را مختل کند.

در نهایت، به عنوان یک توصیه تخصصی: اگر سرگیجه شما خفیف، مختصر و فقط روز اول یا دوم پریود رخ میدهد، احتمالاً فیزیولوژیک است. اما در صورتی که سرگیجه شدید، همراه با غش کردن، دید دوتایی، وزوز گوش، استفراغهای مکرر یا خونریزی بسیار سنگین (تغییر نوار بهداشتی هر یک ساعت) باشد، حتماً به متخصص زنان یا داخلی مراجعه کنید. بررسیهای اولیه شامل اندازه گیری فشار خون در حالت خوابیده و ایستاده، آزمایش CBC و فریتین سرم، و گاهی ارزیابی توسط متخصص گوش و حلق و بینی (برای رد بیماری منیر یا سرگیجه وضعیتی خوشخیم) ضروری است. درمان بسته به علت زمینهای متفاوت است: از افزایش مصرف مایعات و نمک، تجویز آهن خوراکی، استفاده از ضدالتهابهای غیراستروئیدی (برای کاهش پروستاگلاندینها) تا در موارد نادر، تنظیم هورمونی با قرصهای ضدبارداری ترکیبی