در سه ماهه دوم بارداری (هفته های ۱۳ تا ۲۷)، بدن مادر و جنین هر دو دچار تغییرات مهمی می شوند و بررسی وضعیت سلامتی آن ها از طریق آزمایش های دقیق اهمیت زیادی دارد. هدف از انجام آزمایش های این دوره، اطمینان از رشد طبیعی جنین، بررسی سلامت جفت و تشخیص زودهنگام بیماری ها یا ناهنجاری های احتمالی است. در ادامه، مهم ترین آزمایش هایی که باید در این مرحله انجام شود را معرفی می کنیم:
۱. آزمایش غربالگری سه گانه یا چهارتایی (Triple/Quadruple Test):
این آزمایش معمولاً بین هفته ۱۵ تا ۱۸ بارداری انجام می شود و سطح چند ماده شیمیایی در خون مادر را بررسی می کند؛ از جمله آلفافیتوپروتئین (AFP)، هورمون hCG، استریول (uE3) و در آزمایش چهارتایی، هورمون Inhibin A نیز اضافه می شود. نتایج این تست برای ارزیابی احتمال وجود ناهنجاری های ژنتیکی مانند سندرم داون، تریزومی ۱۸ و نقص های لوله عصبی جنین استفاده می شود.
۲. سونوگرافی آنومالی (Anomaly Scan):
در حدود هفته ۱۸ تا ۲۲ بارداری، سونوگرافی دقیقی به نام اسکن آنومالی یا سونوگرافی ساختاری انجام می شود. در این بررسی، اندام های حیاتی جنین مانند مغز، قلب، کلیه ها، ستون فقرات و اندام ها بررسی می شوند تا هرگونه ناهنجاری یا نقص رشدی احتمالی شناسایی شود. همچنین وضعیت جفت، مایع آمنیوتیک و رشد کلی جنین نیز ارزیابی می گردد.
۳. آزمایش قند خون بارداری (GCT یا GTT):
بین هفته های ۲۴ تا ۲۸ بارداری، تست تحمل گلوکز (GTT) یا تست غربالگری قند خون (GCT) انجام می شود تا احتمال ابتلا به دیابت بارداری بررسی شود. در این آزمایش، پس از نوشیدن محلول قندی، میزان قند خون در زمان های مختلف اندازه گیری می شود. تشخیص به موقع دیابت بارداری از عوارضی مانند وزن بالای جنین، زایمان زودرس یا مشکلات تنفسی نوزاد جلوگیری میکند.
۴. آزمایش های تکمیلی:
پزشک ممکن است بر اساس شرایط مادر، آزمایش های دیگری مانند بررسی عملکرد تیروئید، اندازه گیری هموگلوبین و هماتوکریت (برای تشخیص کم خونی)، بررسی سطح ویتامین D و کلسیم، یا آزمایش عفونت های خاص (مانند توکسوپلاسموز یا سیتومگالوویروس) را نیز توصیه کند. در مواردی که نتایج غربالگری یا سونوگرافی غیرطبیعی باشد، آزمایش های تشخیصی دقیق تر مانند آمنیوسنتز برای بررسی کروموزوم های جنین انجام می شود.
به طور کلی، آزمایش های سه ماهه دوم بارداری نقش مهمی در اطمینان از سلامت جنین و مادر دارند و انجام به موقع آن ها تحت نظر پزشک متخصص زنان و زایمان، به کاهش خطرات احتمالی و تصمیم گیری های درست در طول بارداری کمک می کند.
