خوابیدن به پشت در بارداری؛ آیا واقعاً خطرناک است؟
در دوران بارداری، نحوه خوابیدن یکی از دغدغه های مهم مادران است. در ماه های اولیه، معمولاً خوابیدن در هر حالتی، حتی به پشت، مشکل ساز نیست. اما با رشد جنین و بزرگ تر شدن رحم (به خصوص پس از هفته ۲۰ بارداری)، خوابیدن به پشت می تواند اثرات فیزیولوژیک نامطلوبی ایجاد کند. در این وضعیت، وزن رحم بر روی ورید بزرگ تحتانی (ورید اجوف تحتانی) و آئورت فشار وارد می کند و این مسئله می تواند جریان خون به قلب و در نهایت به جفت و جنین را کاهش دهد.
وقتی گردش خون مختل شود، احتمال افت فشار خون، احساس سرگیجه، تنگی نفس و حتی تپش قلب در مادر وجود دارد. همچنین، تحقیقات پزشکی نشان داده اند که خوابیدن طولانی مدت به پشت در اواخر بارداری می تواند با افزایش خطر محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) و حتی در موارد نادر، با افزایش احتمال مرگ داخل رحمی جنین همراه باشد. البته این اثرات معمولاً در خوابیدن طولانی مدت و ثابت به پشت مشاهده می شود، نه در حالتی که مادر به طور ناخواسته برای مدت کوتاهی به پشت می خوابد.
از طرفی، خوابیدن به پشت می تواند منجر به بروز مشکلات دیگری مانند تشدید کمردرد، افزایش تورم پاها، سوزش سردل و حتی اختلال در تنفس (به خصوص در مادرانی که دچار آپنه خواب یا اضافه وزن هستند) شود. زیرا در این حالت، فشار روی دیافراگم افزایش یافته و ظرفیت تنفسی کاهش پیدا می کند. این شرایط نه تنها آرامش مادر را کاهش می دهد بلکه می تواند کیفیت خواب شبانه را نیز مختل کند.
بر اساس توصیه متخصصان زنان و زایمان، بهترین حالت خوابیدن در دوران بارداری به ویژه از سه ماهه دوم به بعد، خوابیدن به پهلوی چپ است. این وضعیت موجب بهبود خون رسانی به جفت، افزایش اکسیژن رسانی به جنین و بهبود عملکرد کلیه ها می شود. خوابیدن به پهلوی راست نیز به طور کلی مشکلی ایجاد نمی کند، اما پهلوی چپ از نظر گردش خون تا حدی برتری دارد.
در نهایت، اگر مادر در طول شب به صورت ناخودآگاه به پشت غلت بزند، جای نگرانی جدی نیست. بدن معمولاً در صورت افت فشار یا کاهش اکسیژن، به طور طبیعی خود را اصلاح می کند و مادر بیدار شده یا وضعیتش را تغییر می دهد. اما استفاده از بالش های مخصوص بارداری یا قرار دادن بالش در پشت کمر می تواند مانع برگشتن ناخواسته به حالت خوابیدن به پشت شود و خواب راحت تری را برای مادر فراهم کند.
اگر در دوران بارداری دچار سرگیجه، تنگی نفس، گزگز پاها یا افت فشار هنگام خواب شدید، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا وضعیت خواب و گردش خون شما بررسی و در صورت نیاز راهکارهای پزشکی مناسب ارائه شود.
