بارداری در دوران شیردهی؛ امکان پذیر است یا خیال راحت باشد؟
خیلی از مادران تصور می کنند وقتی در حال شیردهی هستند، بارداری عملاً غیرممکن است. این باور تا حدی ریشه پزشکی دارد، اما مطلق نیست. شیردهی می تواند باعث مهار تخمک گذاری شود، اما این اثر دائمی و صددرصدی نیست. به زبان ساده: بله، بارداری در دوران شیردهی ممکن است.
در ماه های اول پس از زایمان، مخصوصاً زمانی که شیردهی انحصاری است (یعنی نوزاد فقط از شیر مادر تغذیه می کند، شب و روز، بدون فاصله های طولانی)، هورمونی به نام پرولاکتین بالا می رود. این هورمون می تواند تخمک گذاری را سرکوب کند. به همین دلیل در برخی زنان، قاعدگی برای مدتی برنمی گردد. اما نکته مهم اینجاست: اولین تخمک گذاری معمولاً قبل از اولین قاعدگی اتفاق می افتد؛ یعنی ممکن است زن بدون اینکه هنوز پریود شده باشد، باردار شود.
با گذشت زمان و کاهش دفعات شیردهی، ورود غذای کمکی، یا طولانی شدن فاصله بین شیردهی ها (مثلاً خواب شبانه نوزاد)، سطح پرولاکتین کاهش پیدا می کند. در این شرایط، تخمدان ها به تدریج فعالیت خود را از سر می گیرند و احتمال تخمک گذاری و بارداری بالا می رود. به همین دلیل، بعد از ۶ ماهگی نوزاد، شیردهی دیگر روش قابل اعتماد برای پیشگیری از بارداری محسوب نمی شود.
از نظر پزشکی، حتی در زنانی که هنوز قاعدگی شان شروع نشده، امکان بارداری وجود دارد. بنابراین اگر بارداری مجدد در برنامه شما نیست، استفاده از روش های پیشگیری سازگار با شیردهی (مثل کاندوم، آی یودی، یا قرص های مخصوص دوران شیردهی) توصیه می شود. انتخاب روش مناسب بهتر است با نظر پزشک انجام شود تا هم به شیر مادر آسیب نرسد و هم ایمنی کافی داشته باشد.
در صورتی که بارداری در دوران شیردهی اتفاق بیفتد، در اغلب موارد جای نگرانی نیست. بسیاری از زنان می توانند هم زمان باردار باشند و به شیردهی ادامه دهند، مگر اینکه پزشک به دلیل خاصی (مثل خطر زایمان زودرس یا ضعف شدید مادر) محدودیتی ایجاد کند. ممکن است در این دوران طعم یا مقدار شیر تغییر کند، که طبیعی است.
جمع بندی ساده این است: شیردهی احتمال بارداری را کم می کند، اما حذفش نمی کند. اگر فاصله بین بارداری ها برایتان مهم است، بهتر است به شیردهی به چشم «کمک کننده» نگاه کنید، نه یک روش مطمئن جلوگیری. همین آگاهی ساده می تواند جلوی خیلی از بارداری های ناخواسته را بگیرد.
