علت وزن نگرفتن جنین در بارداری چیست؟

چرا جنین در بارداری وزن نمی گیرد؟ بررسی مهم ترین علت های کم وزنی جنین

کم بودن وزن جنین در دوران بارداری همیشه به معنای وجود یک مشکل جدی نیست. وزن جنین معمولاً با سونوگرافی و اندازه گیری هایی مانند دور شکم، دور سر و طول استخوان ران تخمین زده می شود و این تخمین نیز می تواند مقداری خطا داشته باشد. پزشک معمولاً زمانی به «محدودیت رشد جنین» (Fetal Growth Restriction یا FGR) شک می کند که وزن تخمینی جنین یا اندازه گیری های مربوط به رشد، کمتر از محدوده مورد انتظار برای سن بارداری باشد. بنابراین، یک بار کوچک بودن جنین در سونوگرافی لزوماً به معنی توقف رشد نیست و روند رشد در سونوگرافی های بعدی اهمیت زیادی دارد.

یکی از مهم ترین علت ها، اختلال در عملکرد جفت است. جفت وظیفه دارد اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز جنین را از طریق جریان خون مادر تأمین کند. اگر جریان خون جفت و عروق رحمی مناسب نباشد، ممکن است اکسیژن و مواد غذایی کافی به جنین نرسد و رشد او کند شود. فشار خون بالا و پره اکلامپسی از عواملی هستند که می توانند عملکرد جفت و رشد جنین را تحت تأثیر قرار دهند. در چنین شرایطی پزشک ممکن است علاوه بر سونوگرافی، بررسی جریان خون عروق رحم و بند ناف با داپلر را نیز درخواست کند.

عوامل مربوط به سلامت مادر نیز اهمیت دارند. سوء تغذیه شدید، کم خونی قابل توجه، برخی بیماری های مزمن، مشکلات کلیوی یا قلبی و بعضی بیماری های عروقی می توانند در رشد جنین نقش داشته باشند. مصرف سیگار، الکل و برخی مواد نیز با افزایش خطر اختلال رشد جنین ارتباط دارد. با این حال، نباید تصور کرد که کم وزن بودن مادر یا کم خوردن یک یا دو وعده غذایی به تنهایی باعث توقف رشد جنین می شود؛ علت باید بر اساس شرایط مادر و نتایج آزمایش ها و سونوگرافی بررسی شود.

گاهی علت، اختلالات ژنتیکی یا برخی ناهنجاری های جنینی است. همچنین بعضی عفونت های دوران بارداری می توانند روی رشد جنین اثر بگذارند. از طرف دیگر، در برخی بارداری ها جنین از نظر ژنتیکی کوچک تر از میانگین است اما کاملاً سالم است؛ به این حالت معمولاً «جنین کوچک برای سن بارداری» (SGA) گفته می شود و با محدودیت رشد جنین یکسان نیست. تشخیص این دو وضعیت نیاز به بررسی روند رشد، اندازه جنین، وضعیت جفت، مایع آمنیوتیک و جریان خون دارد.

اگر در سونوگرافی گفته شده که وزن جنین کم است یا رشد جنین متوقف شده، مهم ترین کار این است که علت را مشخص کنید و خودسرانه رژیم غذایی یا مکمل خاصی را افزایش ندهید. پزشک ممکن است سونوگرافی رشد را در فاصله مشخص تکرار کند و در صورت نیاز، داپلر، بررسی مایع آمنیوتیک و کنترل فشار خون را انجام دهد. اگر کاهش یا تغییر واضح حرکات جنین، خونریزی، درد شدید شکم، سردرد شدید، تاری دید یا تورم ناگهانی دارید، باید سریعاً ارزیابی پزشکی شوید.